Ομιλία Προέδρου ΓΣΕΒΕΕ, κ. Γ. Καββαθά στην ημερίδα της Ακαδημίας Αβινιόν για τη διαχείριση κρίσεων και φυσικών καταστροφών

Νάπολι, 10 Φεβρουαρίου 2018

 

Αξιότιμε κ. Δήμαρχε της Νάπολι,

Αξιότιμε κ. Επίτροπε,

Εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών οικονομικών και κοινωνικών θεσμών

Κυρίες και κύριοι/ συνάδελφοι επαγγελματίες,

Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά για την τιμητική πρόσκληση που μου απευθύνατε να μιλήσω στην ημερίδα για ένα τόσο σημαντικό θέμα, το οποίο ακουμπά την καρδιά του ευρωπαϊκού οικοδομήματος που είναι η αλληλεγγύη και η κοινή αντιμετώπιση των σύγχρονων προβλημάτων με επίκεντρο τη διαχείριση των φυσικών καταστροφών.

Τα τελευταία χρόνια η ευρωπαϊκή ήπειρος, αλλά και ο κόσμος συνολικά βρέθηκε αντιμέτωπος με σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις που μετέβαλλαν θεμελιακά το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργούν οι φορείς εκπροσώπησης, οι συλλογικότητες, οι κυβερνήσεις, οι διεθνείς θεσμοί. Οι πρόσφατες εξελίξεις που είχαν ως αποτέλεσμα το Brexit, την άνοδο του εξτρεμισμού, την ποιοτική αλλαγή της έννοιας τρομοκρατίας, τη μετατόπιση της ισχύος του οικονομικού συστήματος προς ανατολάς οδήγησαν στην εκκίνηση μιας ευρύτερης συζήτησης που υπερβαίνει τα στενά όρια διαχείρισης της χρηματοπιστωτικής κρίσης και των δημοσιονομικών ατελειών ορισμένων χωρών. Όπως άλλωστε παρακολουθήσαμε,- κάποιοι το βιώσαμε έντονα, άλλοι κατάφεραν να το αποφύγουν ή προσπαθούν ακόμη-, ο τρόπος με τον οποίο επιχειρήθηκε η επίλυση διαφόρων δομικών προβλημάτων στην περιφέρεια της Ευρώπης μάλλον ήταν φοβικός και ως εκ τούτου αναποτελεσματικός. Σε μεγάλο βαθμό ενδεχόμενα έδωσε το έναυσμα για την ανάπτυξη φυγόκεντρων δυνάμεων στο εσωτερικό της Ευρώπης.

Είναι αλήθεια ότι έστω και καθυστερημένα, η ευρωπαϊκή οικογένεια αντέδρασε συντεταγμένα καθώς άρχισε να αντιλαμβάνεται την ανάγκη διαμόρφωσης και εφαρμογής πολιτικών που θα κατατείνουν περισσότερο στην κατεύθυνση της κοινωνικής ενσωμάτωσης, της ολοκλήρωσης και της ενιαίας αντιμετώπισης κινδύνων, απειλών αλλά και ευκαιριών για το σύνολο του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Η ιστορία ασφαλώς δε γράφεται  με υποθέσεις, ούτε επαφίεται στις διαθέσεις της τύχης, πόσω μάλλον η ευρωπαϊκή, αλλά δεν αποκλείεται ότι σε αυτήν τη μεταβολή στάσης και συνειδητοποίησης των νέων συνθηκών καίριο ρόλο έπαιξαν οι παράπλευρες εσωτερικές επιπτώσεις από την εκδήλωση ακραίων φυσικών και κοινωνικών φαινομένων, τα οποία οδήγησαν σε αναθεώρηση του πλαισίου αυτονόμησης και εθνικής περιχαράκωσης. Η επιδείνωση του προσφυγικού ρεύματος, η οποία κορυφώθηκε το 2015-2016 και επηρέασε τις χώρες του Νότου υπήρξε μια πτυχή, στην οποία η Ευρώπη κατάφερε να δείξει σημάδια ενότητας. Ασφαλώς, πολλά πρέπει ακόμη να διευθετηθούν αναφορικά με την προσέγγιση και τη στάση ορισμένων χωρών, πολλά πρέπει να γίνουν ως προς την υποδοχή και τις συνθήκες διαβίωσης των προσφύγων.

Μια άλλη σημαντική πτυχή υπήρξε αναμφίβολα η ανάγκη διαμόρφωσης μιας ενιαίας στρατηγικής σε σχέση με την κλιματική αλλαγή και συνακόλουθα τις εκπομπές ρύπων, τη βιομηχανική πολιτική, τη διαχείριση αποβλήτων. Αναντίρρητα, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρωταγωνιστεί εδώ και δεκαετίες στην προσπάθεια δημιουργίας όρων διαγενεακής ισορροπίας με έμφαση στην περιβαλλοντική προστασία και την υιοθέτηση τεχνολογιών φιλικών προς το οικοσύστημα. Είναι πρωτοπόρος θεσμός στην υπεράσπιση των εναλλακτικών μορφών ενέργειας, της αξιοποίησης του ορυκτού πλούτου. Όπως είπαμε και πριν, η φύση, η γη, ο πλανήτης ενώ κρύβει το θησαυρό της ζωής, περικλείει και σημαντικούς κινδύνους, τους οποίους πολλαπλασιάζει πολλές φορές η ανθρώπινη παρέμβαση, αντί να επιχειρήσει να ελαχιστοποιήσεις. Άλλες φορές, τα φυσικά φαινόμενα εκδηλώνονται φυσικά, και άλλες φορές εκβιάζονται από την αναζήτηση της εφήμερης και επίπλαστης μεγέθυνσης.

Αγαπητοί συνάδελφοι/ Ευρωπαίοι συμπολίτες

Πριν από 2 μήνες περίπου η Μάνδρα Αττικής, μια μικρή κωμόπολη στα ευρύτερα περίχωρα του λεκανοπεδίου, υπέστη μια από τις σημαντικότερες ανθρώπινες και υλικές καταστροφές στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας, μόνο και μόνο επειδή βρέθηκε στο επίκεντρο μιας μεγάλης καταιγίδας και επειδή εδώ και πολλές δεκαετίες τοποθετήθηκε σε ένα πέρασμα φυσικής κοίτης ποταμού, και για το οποίο δεν υπήρξε διαχρονικά ένα οργανωμένο σχέδιο κατασκευών υποδομών. Δεν πρέπει να παραγνωρίσουμε ότι οι επιπτώσεις της κρίσης στις χώρες της περιφέρειας δε συνίστανται μόνο σε διαμόρφωση όρων χαμηλότερου βιοτικού επιπέδου, επηρέασαν σε μεγάλο βαθμό τις πολιτικές πρόληψης, τη διάθεση πόρων για δημόσιες επενδύσεις και υποδομές. Σήμερα, ένα μεγάλο ποσοστό των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην περιοχή είτε έχουν κλείσει, είτε αδυνατούν να επαναλειτουργήσουν.

Αλλά και σε άλλες περιοχές της Ευρώπης, μπορεί κανείς να διαπιστώσει το μέγεθος των φυσικών καταστροφών και των επιπτώσεων στην καθημερινότητα, στις τοπικές κοινωνίες και οικονομίες, στο οικοσύστημα. Οι καταστρεπτικές χιονοπτώσεις σε επαρχίες της Γαλλίας, οι πλημμύρες σε κρατίδια της Γερμανίας, οι πυρκαγιές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, αλλά και ή έντονη σεισμική δραστηριότητα στις χώρες της Μεσογείου συγκροτούν ένα πλέγμα σημαντικών απειλών για τους πληθυσμούς των περιοχών αυτών. Αλλά, αντίστοιχα η μόλυνση των υδάτων, οι πετρελαιοκηλίδες, η αποψίλωση των δασών αποτελούν πηγή κοινωνικής και φυσικής δυσαρμονίας, εστία διάρρηξης της σχέσης του ανθρώπου προς το περιβάλλον. Απέναντι σε αυτά τα φαινόμενα, τα οποία εντάθηκαν συμπτωματικά ή και υπαιτίως τα τελευταία χρόνια (χαρακτηριστικό παράδειγμα οι καταστροφικοί σεισμοί στη Λ΄Ακουιλα), η Ευρώπη οφείλει να έχει μια κοινή στρατηγική πρόληψης και αντιμετώπισης, προκειμένου να διασφαλίσει την ταχεία προσαρμογή και επαναφορά στην κανονικότητα.

Η ΓΣΕΒΕΕ καθ’ όλα τα προηγούμενα χρόνια έχει διαμορφώσει ένα κώδικα παρέμβασης σε όλες τις περιοχές οι οποίες έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές στην Ελλάδα. Σε πλήθος περιπτώσεων, κλιμάκια της ΓΣΕΒΕΕ ερεύνησαν επιτόπια τις επιπτώσεις από τις εκδηλώσεις των φαινομένων σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας, εστιάζοντας στα πεδία ενδιαφέροντος της Συνομοσπονδίας, που είναι οι επιπτώσεις στις μικρές επιχειρήσεις από τις καταστροφές και η μορφή υποστήριξής που έλαβαν   από την πολιτεία. Είναι σαφές ότι τα συγκεκριμένα συμβάντα δημιουργούν σοβαρά προβλήματα βιωσιμότητας στις μικρές επιχειρήσεις και τις οικογένειες αυτών, και σε μεγάλο βαθμό αναστέλλουν τον ομαλό προγραμματισμό για την οικονομική περίοδο βραχυχρόνια και μεσοπρόθεσμα τουλάχιστον. Δυστυχώς, το πρόβλημα επιτείνεται από τις οικονομικές δυσχέρειες των τοπικών κοινοτήτων αλλά και την ανυπαρξία πυλώνων χρηματοδότησης για τις έκτακτες καταστάσεις. Τόσο η φυσική παρουσία των στελεχών στις περιοχές, όσο και η συσσωρευμένη γνώση που αποκομίσαμε οδήγησαν στη διατύπωση ορισμένων προτάσεων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των συνεπειών των φυσικών καταστροφών.  Η ΓΣΕΒΕΕ επισημαίνει την ανάγκη να αναληφθούν εκ των προτέρων οι κατάλληλες θεσμικές πρωτοβουλίες που θα καλύπτουν όλες τις πληγείσες περιοχές, πολλές από τις οποίες θα πρέπει να έχουν μόνιμη διοικητική και νομική ισχύ (με έμφαση στη δημιουργία κεντρικής συντονιστικής υπηρεσίας, στην αποκατάσταση των υποδομών και τη μερική χρηματοδοτική κάλυψη των ζημιών)

Παρακάτω για την οικονομία του χρόνου, παρουσιάζω τις σημαντικότερες, ευχόμενος μέρος αυτών να αποτελέσουν αντικείμενο συζήτησης και να υιοθετηθούν στο πλαίσιο των δράσεων της Ευρ. Ένωσης στο συγκεκριμένο τομέα. Πιο συγκεκριμένα:

Για την ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΖΗΜΙΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

[1] Δημιουργία μιας κεντρικής συντονιστικής υπηρεσίας εξυπηρέτησης έκτακτης ανάγκης για επιχειρήσεις {one stop emergency shop} για τη συγκέντρωση και αυτεπάγγελτη αναζήτηση εγγράφων και δικαιολογητικών δεδομένου ότι πολλές δημόσιες υπηρεσίες υπολειτουργούν ενώ οι επιχειρηματίες δεν διαθέτουν τον απαραίτητο χρόνο για να ασχοληθούν με όλα τα γραφειοκρατικά ζητήματα.  Αυτή η υπηρεσία μπορεί να έχει μόνιμο χαρακτήρα και λειτουργεί σε έκτακτες περιστάσεις σε όλη την επικράτεια.

[2] Πλήρης αποζημίωση της ιδιόκτητης επαγγελματικής στέγης με βάση την αξία της και όχι το θεσμοθετημένο ελάχιστο κόστος κατασκευής. Επιδότηση ενοικίου επαγγελματικής στέγης για όλους τους επαγγελματίες που μισθώνουν ή θα αναγκαστούν να μισθώσουν (διάρκεια επιδότησης ενός έτους)

[3] Αποζημίωση για τα κατεστραμμένα εμπορεύματα και τις πρώτες ύλες με βασικό κριτήριο τα τιμολόγια αγοράς. Σε περίπτωση που δεν είναι δυνατή η εξεύρεση τιμολογίων τεκμήριο να είναι ενδεικτικές τρέχουσες τιμές.

[4] Δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού περιφερειακού ταμείου και μηχανισμού παροχής ρευστότητας με πόρους που θα χρησιμοποιηθούν για την άμεση ανοικοδόμηση και τη κατασκευή υποδομών. Δημιουργία συμπράξεων ιδιωτικού- δημοσίου τομέα με ανάπτυξη εργαλείων μικροχρηματοδότησης (crowd-funding, ειδικά επενδυτικά σχέδια) για την αποκατάσταση των ζημιών στις δημόσιες υποδομές (λιμένων, οδικού δικτύου).

Για τις ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΕΣ – ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ

 [1] Για όσους επαγγελματίες που αποδεδειγμένα έχουν υποστεί ζημιές απαλλαγή (και όχι μόνο αναστολή) από την καταβολή φόρων και εισφορών για ένα ορισμένο χρόνο με πλήρες, ωστόσο, δικαίωμα στην ασφάλιση υγείας.

 [2] Προσαρμογή του συντελεστή φόρου εισοδήματος σε χαμηλότερα επίπεδα για τα επόμενα 2 χρόνια με βάση τη διατήρηση της επαγγελματικής στέγης στη συγκεκριμένη περιοχή.

Για τις ΔΑΝΕΙΑΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ- ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ

[1]Αναστολή καταβολής δόσεων για δανειακές υποχρεώσεις των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών. Μετά την αποτίμηση των ζημιών, ισοαναλογική αναδιάρθρωση χρεών. Παράλληλα, να εξεταστεί η παροχή διευκολύνσεων με χαμηλότοκα δάνεια για όσους επιθυμούν να επανεπενδύσουν στην επιχείρηση (ανακατασκευή, αγορά προϊόντων, μεταγκατάσταση κοκ)

Για την ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ – ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ

[1] Απελευθέρωση πόρων από προγράμματα του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου για την αποκατάσταση των ζημιών.

[2] Ειδικό καθεστώς πρόσβασης σε κοινωνικές υπηρεσίες και παροχές για τις οικογένειες που έχουν πληγεί (βρεφονηπιακούς σταθμούς, βοήθεια στο σπίτι, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη).

Με αυτές τις τελευταίες λέξεις, θα ήθελα πάλι να σας ευχαριστήσω και να ευχηθώ η κοινή αυτή προσπάθεια να ευοδωθεί και να αποδώσει καρπούς σύντομα. Θα αποτελεί μέγιστη απόδειξη ότι το ευρωπαϊκό οικοδόμημα που στηρίζεται στον πυλώνα της αλληλεγγύης, της της αμοιβαιότητας και της κοινής συμμετοχής στις υποχρεώσεις έχει στέρεες βάσεις και όραμα για το μέλλον.

Σας ευχαριστώ,

                               

Ο Πρόεδρος                                                                      

Γ. Καββαθάς