Αντιφατικές πολιτικές ανάπτυξης

Άρθρο στη RealNews

Την περίοδο της κρίσης, το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης αλλά και της διεθνούς κοινότητας μονοπωλήθηκε γύρω από τη συζήτηση σχετικά με το βέλτιστο ύψος των δημοσίων δαπανών και την αποτελεσματικότητα τους. Ουσιαστικά, η εφαρμογή των μνημονιακών πολιτικών στη χώρα μας αλλά και των πολιτικών λιτότητας σε άλλες χώρες της Ευρώπης, με όχημα τη διευθέτηση του δυσθεώρητου ποσοστού δημοσίου χρέους, απάντησε στο αίτημα περιστολής του δημόσιου τομέα ως μέσο βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Οι συνέπειες της αυστηρής πολιτικής λιτότητας είναι εμφανείς σήμερα σε κάθε πεδίο της οικονομικής ζωής: μείωση επιχειρήσεων ΜμΕ κατά 230,000, κάθετη πτώση ΑΕΠ και ζήτησης, φτώχεια και αποστέρηση, απονομιμοποίηση δημοκρατικής λειτουργίας.

Άμεση συνέπεια της εφαρμογής αυτής της αντίληψης, για την διαχείριση των δημοσίων οικονομικών, ήταν η υποχώρηση των άμεσων επενδυτικών πολιτικών (εθνικών και ευρωπαϊκών) και η αναζήτηση μοντέλων προσέλκυσης ιδιωτικών επενδύσεων μεγάλης κλίμακας μέσα από συστήματα ανακατεύθυνσης των πόρων  και των εργαλείων πολιτικής προς τον ιδιωτικό τομέα.

Παρακάμπτοντας την ανάλυση για το ιδεολογικό υπόβαθρο της κυριαρχίας του συγκεκριμένου μοντέλου σκέψης και πολιτικής,  θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι η συγκεκριμένη οπτική είναι διάχυτη από πρακτικές εσωτερικές αντιφάσεις, οι οποίες αντανακλώνται στο πεδίο της οικονομικής πολιτικής. Η εντεινόμενη διχογνωμία που εκφράζεται στους κόλπους και τα όργανα της Ευρ. Ένωσης για τα αίτια της κρίσης είναι προφανές ότι σχετίζεται με την τρέχουσα αδυναμία εφαρμογής ορθολογικά δομημένων πολιτικών.  Η μέχρι σήμερα αποτυχία της επίλυσης του ελληνικού προβλήματος καταδεικνύει πέρα από την ελληνική ασθένεια του πολιτικού συστήματος και την αναποτελεσματικότητα της ΕΕ, την αδυναμία εφαρμογής αυτού του μοντέλου σε καθεστώς παρατεταμένης στασιμότητας. Οι αντιφάσεις μπορούν να συνοψιστούν παρακάτω:

- Αρχικός στόχος της δημοσιονομικής προσαρμογής ήταν η μείωση της δημόσιας κατανάλωσης, αλλά στον αντίποδα, σημειώθηκε κάθετη πτώση του ΑΕΠ, μείωση της ιδιωτικής επένδυσης και το κυριότερο αποεπένδυση, με μείωση της χρησιμοποίησης του υφιστάμενου εργοστασιακού εξοπλισμού στο 65% των δυνατοτήτων. Παράλληλα, το ύψος των δημοσίων δαπανών ως προς το ΑΕΠ εκτοξεύτηκε στο 58%, απόρροια της μεγάλης πτώσης του ΑΕΠ και της αναγκαιότητας στήριξης κάποιων ελάχιστων δομών κοινωνικής προστασίας. Στην Ελλάδα, το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων υποχώρησε σημαντικά από τα 9,58 δις το 2009 στα 6,4 δις το 2015.  

- Η επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων συνδέθηκε με τη μακροοικονομική βελτίωση και την θετικότερη αξιολόγηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος από τους θεσμικούς επενδυτές. Εντούτοις, σε όλους τους δημόσιους διαγωνισμούς για την αξιοποίηση της εθνικής περιουσίας η συμμετοχή των διεθνών επενδυτών ήταν περιορισμένη και το τίμημα υπερβολικά μικρό.

- Ενώ στόχος της προσαρμογής ήταν οι διαρθρωτικές αλλαγές και η απελευθέρωση της αγοράς, οι συνέπειες από την εφαρμογή αυτών, ήταν η μείωση του αριθμού των μικρομεσαίων επιχειρήσεων αλλά και των απασχολούμενων χωρίς αναπλήρωση των απωλειών από μεγάλες επενδύσεις.

- Η ανάδειξη της έννοιας του ανταγωνισμού ως μέσο βελτίωσης των οικονομικών επιδόσεων σύμφωνα με τους διακηρυγμένους στόχους, δεν οδήγησε στο σχεδιασμό φιλικότερων παρεμβάσεων υπέρ των επενδύσεων τοπικής και μικρής κλίμακας, αλλά σε ομοιόμορφες πολιτικές σε όλα τα κράτη-μέλη που αφαίρεσαν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιφέρειας.  

Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο των ασκούμενων αντιφατικών πολιτικών, μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι αποτελεί όαση παρέμβασης η πρωτοβουλία του Γιούνκερ για ένα ευρύ πακέτο επενδυτικών πολιτικών υπέρ των ΜμΕ, ενώ στη χώρα μας αποτελεί θετική εξέλιξη η εμπλοκή της Ευρ. Τράπεζας για την Ανασυγκρότηση και της Ανάπτυξη (EBRD) με σκοπό τη χρηματοδότηση για νέες υποδομές και μικρές επιχειρήσεις. Αν αυτές οι προθέσεις μετουσιωθούν σε μια άλλη πολιτική για τις επενδύσεις και το επιχειρείν, απομένει να το δούμε στο μέλλον, αλλά το κυριότερο να το διεκδικήσουμε ως χώρα και ως θεσμικοί φορείς.

Σχετικά αρχεία:

 

sima ime

  

logo kek